मी सुनिता पाटील, जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा. गणित म्हणजे माझ्यासाठी आधी फळा आणि सूत्रे होती. मुले उत्तर लिहायची, पण “का?” विचारले की मौन. मग प्रशिक्षणात ज्ञानरचनावाद ऐकला. पहिल्यांदा वाटले — हे शहरी शाळांसाठी. नंतर प्रयोग केला. खाली तो अनुभव आहे — यश आणि गोंधळ दोन्ही.
पूर्वज्ञान: बाजारातील हिशेब
इयत्ता ४ — बेरीज–वजाबाकी शब्दसमस्या. मी विचारले, “तुमच्या घरी भाजी कुठून येते? पैसे कोण मोजते?” दहा हात वर. एकाने सांगितले आई ५० रुपये देते, भाजी ३० ची, किती परत? वर्गातच वाद झाला — काहींनी २०, काहींनी ८०! चूक उत्तरे मला मौल्यवान वाटली. कारण तिथूनच संकल्पना उघडली: एकूण − खर्च = शिल्लक.
आधी मी थेट सूत्र सांगायचे. आता सूत्र शेवटी येते — मुलांच्या भाषेनंतर.
कृती: वाळू आणि वाट्या
अपूर्णांकासाठी घरच्या वाट्या आणि वाळू. “अर्धी वाटी” भरा. एक मूल पूर्ण भरत होते. दुसऱ्याने थांबवले, “अर्धी म्हणजे इथपर्यंत!” मुलांनी मुलांना शिकवले. मी फक्त फिरत होते. त्या दिवशी डायरीत लिहिले: मी कमी बोलले, शिकणे जास्त झाले.
जी चूक मी केली
एका दिवशी गट खूप मोठे केले — ८–९ मुले. गोंधळ. तीनच मुले काम करत, बाकीचे बाहेर. दुसऱ्या दिवशी गट ३–४ चे केले, प्रत्येकाला एक छोटी जबाबदारी: मोजणारा, लिहिणारा, सांगणारा, तपासणारा. मग काम झाले. ज्ञानरचनावाद म्हणजे गट मोठा करणे नव्हे; प्रत्येकाचा विचार दिसणे.
मूल्यमापन कसे बदलले?
फक्त अंतिम उत्तर नको. मी आता विचारते: “तू कसे विचार केलेस?” दोन ओळीत पाऊल लिहा. काहींना लिहिता येत नाही — मौखिक सांगू देते, नंतर मी नोंद करते. परीक्षेत असे पूर्ण करता येत नाही, पण रोजच्या तपासणीत करता येते. परीक्षेसाठीही संकल्पना घट्ट बसते.
पालकांना काय म्हटले?
काहींना वाटले “खेळ चालला आहे, अभ्यास नाही.” मी पालक Melava मध्ये वाटी-प्रयोग दाखवला. एका बाबांनी म्हटले, “आमच्या लहानपणीही असेच शिकता आले असते.” नंतर तक्रारी कमी. अनुभव दाखवला की विश्वास वाढतो.
तुम्ही उद्यापासून करू शकता इतके छोटे
- धडा सुरू करण्याआधी ३ मिनिटे: “याबद्दल तुम्हाला काय माहित?”
- एक स्थानिक उदाहरण — बाजार, शेत, बस, दूध
- चुकांना राग नको — “हे उत्तर कसे आले?”
- शेवटी मुलाच्या भाषेत नियम / सूत्र लिहून घ्या
मी अजूनही कधी अपयशी होते. कधी वेळ संपते. पण मुलांचे डोळे चमकले की समजते — दिशा बरोबर आहे. तुमचे गणित अनुभव लिहा; मी शिकते.
सुनिता, वाटी-वाळू प्रयोग मी उद्या करणार! ‘आईची च…
कविता, नक्की कर आणि काय घडले ते लिही. एक टीप — व…
माध्यमिक गणितातही बाजार-हिशेब चालतो — टक्केवारी,…
महेशसरा, ‘बाळांचे खेळ’ म्हणणाऱ्यांसाठी मी म्हणतो…
‘कसे विचार केलेस?’ हा प्रश्न मूल्यमापनात आणणे क्…
पालक Melava मध्ये प्रयोग दाखवणे — ही कल्पना सोने…